Sejm Wielki jako przejaw łagodnej rewolucji (cz. II): Ziemiańska szlachta w walce o pogłębioną reformę państwa. Przełom polityczny w obradach sejmowych. Sejm w podwojonym składzie liczebnym. Konstytucja 3 maja (1789-1792)

Po uformowaniu Sejmu nieustającego, rządzącego, u schyłku 1788 r. i  obaleniu Rady Nieustającej, w początkach roku następnego, przystąpiła ziemiańska szlachta do działań na rzecz kształtowania rzeczywistej demokracji szlacheckiej, a więc uwolnionej od dotychczasowej preponderancji magnackiej i pogłębionej suwerenności Sejmu.  Wprawdzie pierwsze sukcesy reformatorskie, utrzymane w nurcie rozwiązań niepodległościowych, odnotowano już w początkach obrad sejmowych,  ale właściwy czas na kreowanie, zarówno rzeczywistej demokracji szlacheckiej, jak i pogłębionej reformy państwa z ustawą konstytucyjną związać należy z utrwaleniem niezawisłości zewnętrznej Rzeczypospolitej, tj. ze zniesieniem Rady Nieustającej. Uwalniając kraj od zależności rosyjskiej, skoncentrowała się szlachta na wykształcaniu bliskiej jej wizji przemian reformatorskich. U podłoża przedsiębranych przez szlachtę usiłowań zmierzających do wykształcenia rzeczywistej demokracji szlacheckiej i pogłębionej reformy państwa legły, o czym wspomniano, silnie rozprzestrzenione tendencje antymagnackie  i  antysentorskie. Złożoność sytuacji polegała jednak na tym, iż wykształcona w początkach obrad sejmowych, szlachecka formacja parlamentarna, choć silnie akcentowała własne racje tożsamościowe, nie stała się podmiotem  politycznym zdolnym  przełożyć przedsiębrane przez się inicjatywy reformatorskie na rzecz całościowo pojmowanej ustawy konstytucyjnej. Stąd liczne meandry w jej postępowaniu reformatorskim, związane z przypisywaniem się do programów, czy to Puławian w początkach obrad sejmowych, czy też króla w drugiej fazie prac parlamentarnych.

Czytaj dalej Sejm Wielki jako przejaw łagodnej rewolucji (cz. II): Ziemiańska szlachta w walce o pogłębioną reformę państwa. Przełom polityczny w obradach sejmowych. Sejm w podwojonym składzie liczebnym. Konstytucja 3 maja (1789-1792)