Wojciech Szczygielski, Konstytucja 3 maja jako kompromis szlachecko – królewski (synteza)

Spoglądając na szlachecko-królewski kompromis konstytucyjny przez pryzmat obrad Sejmu Wielkiego, jako łagodnej rewolucji,1 można powiedzieć, że łączył on szlacheckie wyobrażenia o rzeczywistej demokracji szlacheckiej, wspartej na założeniach antymagnackich2 wraz suwerennością sejmową z królewskim programem monarchii konstytucyjnej.3 Kompromis zapoczątkowany został przełomem politycznym jaki zaczął narastać w obradach sejmowych w połowie 1790 r., po przystąpieniu Stanisława Augusta do sojuszu polsko-pruskiego (marzec 1790 r.).4 Szlachta, orientująca się w pierwszej fazie obrad parlamentarnych na Puławian, dojrzała w królu bardziej wiarygodnego od Potockich, rzecznika rzeczywistej demokracji szlacheckiej. Puławianie, reprezentujący oligarchiczno-republikański program reformatorski,5 coraz częściej, w miarę upływu czasu,  pomawiani byli o tendencje oligarchiczne. Przełom, o którym mowa,  wykształcony został w ciągu września 1790 roku, a  rezygnacja Ignacego Potockiego z inicjatywy konstytucyjnej na rzecz Stanisława Augusta, w początkach grudnia tegoż roku, zadecydowała o jego ostatecznym. zwieńczeniu.6 Rosnąca orientacja szlachty na króla sprzyjała ostrożnej jej otwartości na konstytucyjny program monarchy.7 Szczególną rolę w zaistnieniu przełomu politycznego przypisać należy elicie szlacheckiej dążącej do globalnego unowocześnienia Rzeczypospolitej zainteresowanej rozwiązaniami ustrojowymi na miarę oświeconych państw zachodnich.8 Dzięki jej inicjatywom odnawiana demokracja szlachecka nabierała cech nowoczesności. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, iż wykazała się elita szlachecka nadzwyczajną wprost umiejętnością przekonywania do prezentowanych przez się racji programowych większości parlamentarnej. Zainteresowania elity szlacheckiej swoiście pojmowaną europeizacją Rzeczypospolitej powodowały, iż całościowo pojmowany program reformatorski łagodnej rewolucji zaczął wykazywać szereg zbieżności z królewską koncepcją reformy.

Czytaj dalej Wojciech Szczygielski, Konstytucja 3 maja jako kompromis szlachecko – królewski (synteza)

Konstytucja 3 maja jako kompromis szlachecko – królewski

Spoglądając na Konstytucję 3 maja przez pryzmat łagodnej rewolucji1, a więc  ruchu społecznego znajdującego wyraz w niebywałym wzroście aktywności politycznej ziemiańskiej szlachty, jawi się Ustawa Rządowa, jako rezultat wzajemnego przenikania się zapatrywań na reformę Rzeczypospolitej, z jednej strony oświeconej większości poselskiej obradującego Sejmu, z drugiej zaś króla.2

Czytaj dalej Konstytucja 3 maja jako kompromis szlachecko – królewski